Gmina Sława jest gminą miejsko-wiejską, położoną na terenie powiatu wschowskiego, na południowo-wschodnim krańcu województwa lubuskiego. Graniczy z gminami Kolsko, Nowa Sól, Siedlisko, Szlichtyngowa i Wschowa w województwie lubuskim, gminą Kotla w województwie dolnośląskim oraz gminami Przemęt, Wijewo i Wolsztyn w województwie wielkopolskim. Według stanu na dzień 31.12.2025 r. liczba mieszkańców gminy wyniosła 12 083 osób. Powierzchnia to 327 km², a gęstość zaludnienia ok. 38 os/km².
Na terenie gminy zlokalizowanych jest 21 sołectw: Bagno, Ciosaniec, Droniki, Gola, Krążkowo, Krzepielów, Krzydłowiczki, Kuźnica Głogowska, Lipinki, Lubiatów, Lubogoszcz, Łupice, Nowe Strącze, Przybyszów, Radzyń, Spokojna, Stare Strącze, Szreniawa, Śmieszkowo, Tarnów Jezierny, Wróblów.
Na rozwój gminy w istotny sposób wpływa położenie geograficzne na terenie nazwanym Pojezierzem Sławskim, należącym do makroregionu Pojezierza Leszczyńskiego. Na obszarze tym znajduje się kilka malowniczych jezior, w tym największe i najbardziej znane Jezioro Sławskie o powierzchni ponad 850 ha.
Charakterystyka gminy, rozwinięta infrastruktura i wiele zrealizowanych w ostatnich latach inwestycji, a także mnogość odbywających się tu wydarzeń mają zdecydowany wpływ na atrakcyjność gminy. Wszystkie te czynniki pokazują, iż jest to miejsce niezwykle urokliwe, a pomysły na rozwój i budowanie prywatnej działalności gospodarczej są tu bardzo różnorodne i niewyczerpalne.

Poniżej przedstawiamy najważniejsze obszary charakteryzujące Gminę Sława i świadczące o jej potencjale.

Struktura funkcjonalno – przestrzenna

Gmina ma zróżnicowany charakter funkcjonalno-przestrzenny. Istotne znaczenie odgrywają rolnictwo, leśnictwo, działalności produkcyjne oraz funkcje usługowe związane szczególnie z turystyką. Pod względem struktury funkcjonalno-przestrzennej wiodącą rolą miasta Sława jest funkcja usługowo-przemysłowa. Jest to ośrodek, w którym koncentrują się usługi turystyczne, produkcja żywności o znaczeniu ponadregionalnym oraz usługi o znaczeniu gminnym dla obsługi ludności i budownictwo mieszkaniowe. Sława jest także gminnym ośrodkiem administracyjnym.
Na pozostałym obszarze gminy w oparciu o analizę funkcjonalną wyodrębnia się strefę rolniczą i turystyczno-wypoczynkową. Strefa rolnicza obejmuje wschodnią oraz północną część gminy. Jest to obszar charakteryzujący się dobrymi warunkami naturalnymi, sprzyjającymi rozwojowi intensywnej gospodarki rolnej. Sołectwa: Krzepielów, Stare Strącze, czy Lipinki pełnią funkcje rolniczo – usługowe. W pozostałych wsiach dominuje funkcja rolnicza. Strefa turystyczno-wypoczynkowa obejmuje centralną oraz zachodnią część gminy wraz z miastem Sława i zespołem jezior: Sławskie, Tarnowskie Duże i Małe. Poza miastem, funkcje usług turystycznych pełnią głównie miejscowości: Lubiatów, Radzyń oraz Tarnów Jezierny.
Obszary wielofunkcyjnego rozwoju gospodarczego obejmującego przemysł, składy, handel i inne usługi zlokalizowane są głównie w mieście Sława. Wyznaczone wzdłuż głównych dróg tereny stanowią dobry punkt dla lokalizowania tu ewentualnych baz transportowych i przeładunkowych oraz centrów logistycznych i parków maszynowych. Zakłada się, że przyszłością wschodniej części gminy wraz z miastem będzie nowoczesne rolnictwo oraz przetwórstwo rolno – spożywcze, wzbogacone występowaniem proekologicznych zakładów przemysłowych. Natomiast zachodnia część jednostki będzie pełnić funkcje turystyczno – rekreacyjne. Umowną granicą pomiędzy strefami stanowi korytarz nieczynnej linii kolejowej Kolsko – Sława – Głogów.

Edukacja

W gminie Sława funkcjonuje sieć publicznych i niepublicznych żłobków, przedszkoli oraz szkół podstawowych, a także szkoła ponadpodstawowa, która kształci uczniów na poziomie wielozawodowej szkoły branżowej, technikum (kształcenie w zawodach technik żywienia i usług gastronomicznych oraz technik logistyk), a także liceum ogólnokształcącego. Placówka posiada klasy z oddziałem przygotowania wojskowego oraz oferuje możliwość wzięcia udziału w innowacji pedagogicznej – ratownictwie wodnym. Wszystkie sławskie placówki dysponują wykwalifikowaną kadrą pedagogiczną oraz zapleczem sportowym.

Dogodna komunikacja oraz bliskość szkół i uczelni w Wolsztynie (35 km), Lesznie (40 km), Głogowie (30 km) czy Zielonej Górze (45 km) poszerza możliwości wyboru nauki w tamtejszych placówkach edukacyjnych oraz uczelniach wyższych.

Komunikacja

Z uwagi na bliskość ww. miast, dogodne położenie na granicy trzech województw, między drogami ekspresowymi S3 i S5 (do każdej z tych dróg ze Sławy jest ok 40 km), a także dobrze rozwiniętą komunikację publiczną i sieć dróg (przez teren gminy przebiegają drogi wojewódzkie nr DW 278, 316, 318, 319, 325) rynek pracy jest znacznie większy, niż terytorium samej gminy. Wkrótce powstanie także druga część obwodnicy miasta Sława. Nowa trasa odciąży ruch w centrum, poprawi bezpieczeństwo mieszkańców, skróci czas podróży, a także podniesie atrakcyjność całego regionu. Poza transportem indywidualnym w gminie funkcjonuje również transport zbiorowy obsługiwany przez prywatnych przewoźników. Transport zbiorowy zapewnia połączenie z większymi miejscowościami, takimi jak: Zielona Góra, Leszno, Wschowa, Nowa Sól, Głogów. Odległości od Sławy do najbliższych lotnisk prezentują się następująco: Babimost – 55 km, Poznań – 102 km, Wrocław – 145 km, Szczecin – 265 km, Berlin – 224 km. Do najbliższego przejścia granicznego z Republiką Federalną Niemiec (Gubin – Güben) jest 100 km, a do granicy z Republiką Czeską w Lubawce 163 km.

Potencjał demograficzny

Gminę Sława zamieszkuje 12 157 osób, w tym samo miasto Sława 4 020 osób (wg stanu na dzień 31.12.2024). Przyrost naturalny wpisuje się w krajowe tendencje i wynosi ok. -4,19 (na 1000 ludności). Stały, choć niewielki spadek liczby urodzeń oraz starzenie się społeczeństwa są jednymi z największych wyzwań i problemów rozwojowych gminy, tak jak i całego kraju. W związku z kilkoma zakładami produkcyjnymi zlokalizowanymi na terenie gminy obserwuje się migracje pracowników zagranicznych, a w związku z turystycznym charakterem gminy – sezonowość miejsc pracy, w szczególności ofert skierowanych do młodych ludzi.

Gospodarka

W gminie Sława zarejestrowanych jest ok. 1300 podmiotów gospodarczych. Liczba ta od lat kształtuje się na podobnym poziomie. Widać też wyraźną dominację sektora prywatnego. Rosnące zapotrzebowanie lokalnej gospodarki na pracowników przełożyło się na spadek bezrobocia. Jest to trend zauważalny zarówno w skali powiatu, jak i województwa. Udział bezrobotnych zarejestrowanych w liczbie ludności w wieku produkcyjnym na koniec 2024 r. wyniósł 4,2%.

Na terenie gminy Sława funkcjonują głównie mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa – są one w zdecydowanej większości. Działają także trzy duże przedsiębiorstwa (największymi pracodawcami w gminie są: Balcerzak Sp. z o.o., Grupa Hajduk, ZPM Sława Sp. z o.o.) i kilka średnich. Dane te z pewnością są efektem prowadzonej polityki przez samorząd zmierzającej do kreowania przyjaznego klimatu inwestycyjnego dla sektora mikro, małych i średnich przedsiębiorstw.

Struktura pokazuje wysoki udział podmiotów w sektorach budowlanych, handlu hurtowego i detalicznego, naprawy pojazdów samochodowych, przetwórstwa przemysłowego, transportu, gospodarki magazynowej, działalności usługowej i inne. Dowodzi to, że w gminie Sława struktura przedsiębiorstw kształtuje się podobnie, jak w większych ośrodkach miejskich. Turystyczny charakter gminy i jej walory przyrodnicze nie mają zdecydowanego odzwierciedlenia w działalności gospodarczej mieszkańców: działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją stanowi 2,3% wszystkich przedsiębiorstw. Gospodarka w gminie Sława nie wiąże się więc bezpośrednio z położeniem geograficznym i walorami przyrodniczymi, ale jest zdeterminowana przez globalne trendy.

Gmina Sława jest gminą rolniczo-leśną. Użytki rolne stanowią 41% obszaru. Strefa rolnicza obejmuje wschodnią oraz północną jej część. Powierzchnia użytków rolnych w gminie wynosi 13 364 hektary. Rolnictwo i leśnictwo wciąż stanowią ważną część działalności na terenie gminy.

Warunki klimatyczne

Pojezierze Sławskie charakteryzuje się łagodnym klimatem. Położone na zachodzie kraju, poddane jest wpływom wilgotnych mas powietrza znad Atlantyku, co sprawia, iż klimat ma cechy oceaniczne – łagodne i krótkie zimy, lata natomiast nie są upalne. Średnia roczna temperatura powietrza wynosi 8,1°C. Opady są tutaj niskie, ok. 500 mm rocznie. Lato trwa ok. 100 dni, jest najdłuższe w województwie lubuskim. Okres wegetacyjny wynosi ok. 220 dni i należy do najdłużej trwających w Polsce, w przeciwieństwie do okresu zalodzenia jezior wynoszącym ok. 65 dni (najkrótszy w Polsce).

Walory turystyczne i gospodarcze gminy

Infrastruktura turystyczna w gminie Sława w ostatnich kilkudziesięciu latach uległa znaczącym przemianom i stale się rozwija. Zmiany zainicjowane zostały między innymi wielomilionowymi działaniami samorządu, takimi jak budowa drugiej plaży miejskiej, dwuetapowa, kompleksowa rewaloryzacja parku w sercu Sławy, budowa toru rolkowego wraz z miasteczkiem ruchu drogowego, przebudowa jednej z głównych ulic miasta w zielony pasaż czy stała rozbudowa infrastruktury komunikacyjnej w samej Sławie, jak i okolicznych miejscowościach.
Innym przykładem takich działań może być inwestycja poczyniona na terenie Sławskiego Centrum Kultury i Wypoczynku, gdzie wybudowano i oddano do użytku dwa nowe pawilony usługowe. Obiekty te od razu znalazły swoich dzierżawców, poszerzając tym samym bogatą ofertę gastronomiczną nad sławską plażą. Dzięki coraz intensywniejszemu zainteresowaniu turystycznym aspektem gminy powstaje więcej kwater prywatnych oraz obiektów hotelarskich i gastronomicznych o wyższym standardzie, zarówno w samej Sławie, jak i okolicach.
Gmina od samego początku swojej samorządności stawia na ochronę środowiska i rozwój gospodarczy, starając się umiejętnie łączyć te gałęzie, szczególnie ze względu na specyfikę i walory przyrodnicze gminy. Na obszarze gminy współistnieje rozwinięta branża turystyczna, a także działalność przemysłowa. To tu swoje siedziby mają takie firmy jak Balcerzak Sp. z o.o., ZPM Sława Sp. z o.o. czy Grupa Hajduk zajmująca się m.in. uprawą pieczarek. Nie ma to jednak negatywnego wpływu na bardzo dynamiczny rozwój infrastruktury turystycznej. Duży udział w tym ma kilka nowoczesnych, zrealizowanych w ostatnim czasie inwestycji, których przeprowadzenie było możliwe dzięki aktywnemu poszukiwaniu opcji współfinansowania ze środków zewnętrznych.
Systematycznie modernizowana jest sieć dróg przebiegających przez teren gminy, gdyż jest to podstawa funkcjonowania i komfortu zarówno dla mieszkańców, przedsiębiorców, jak i licznie przebywających tu w okresie letnim turystów.

Kultura

Rolę animatora życia kulturalnego w gminie Sława pełni Sławskie Centrum Kultury i Wypoczynku w Sławie, które realizuje zadania z zakresu organizacji imprez kulturalnych oraz animacji czasu wolnego. Swoją misję SCKiW realizuje przy pomocy czterech domów kultury, które mu podlegają w Sławie, Krzepielowie, Ciosańcu i Śmieszkowie. Przy ulicy Henryka Pobożnego 6 mieści się natomiast kulturalne centrum Sławy – Kino Żeglarz, które daje możliwość zagłębienia się w bogaty świat szeroko pojętej kultury. Sala przystosowana jest do występów artystycznych, jak i koncertów, spektakli teatralnych, a także co ciekawe seansów filmowych. Duże wrażenie robi szklany łącznik, pomiędzy salą a siedzibą Domu Kultury. W nim często prezentowane są wystawy tematyczne oraz spotkania autorskie. Wewnątrz mieści się duża scena, a także widownia z 276 fotelami. Obiekt charakteryzuje się doskonałą akustyką, a także oświetleniem scenicznym oraz nagłośnieniem. Dzięki niej kulturalna oferta naszego miasta może być dostosowana do potrzeb każdego. Organizowane są także spektakle teatralne dla dzieci, projekcje bajek, filmów, wystawy, spotkania kulturalno – edukacyjne dla dorosłych.
Uzupełniającą rolę kulturotwórczą na terenie gminy Sława pełnią biblioteki. Sieć biblioteczną na terenie miasta i gminy Sława tworzy Biblioteka Publiczna w Sławie wraz z trzema filiami w miejscowościach: Ciosaniec, Krzepielów i Stare Strącze.Rolę animatora życia kulturalnego w gminie Sława pełni Sławskie Centrum Kultury i Wypoczynku w Sławie, które realizuje zadania z zakresu organizacji imprez kulturalnych oraz animacji czasu wolnego. Swoją misję SCKiW realizuje przy pomocy czterech domów kultury, które mu podlegają w Sławie, Krzepielowie, Ciosańcu i Śmieszkowie. Przy ulicy Henryka Pobożnego 6 mieści się natomiast kulturalne centrum Sławy – Kino Żeglarz, które daje możliwość zagłębienia się w bogaty świat szeroko pojętej kultury. Sala przystosowana jest do występów artystycznych, jak i koncertów, spektakli teatralnych, a także co ciekawe seansów filmowych. Duże wrażenie robi szklany łącznik, pomiędzy salą a siedzibą Domu Kultury. W nim często prezentowane są wystawy tematyczne oraz spotkania autorskie. Wewnątrz mieści się duża scena, a także widownia z 276 fotelami. Obiekt charakteryzuje się doskonałą akustyką, a także oświetleniem scenicznym oraz nagłośnieniem. Dzięki niej kulturalna oferta naszego miasta może być dostosowana do potrzeb każdego. Organizowane są także spektakle teatralne dla dzieci, projekcje bajek, filmów, wystawy, spotkania kulturalno – edukacyjne dla dorosłych.

Uzupełniającą rolę kulturotwórczą na terenie gminy Sława pełnią biblioteki. Sieć biblioteczną na terenie miasta i gminy Sława tworzy Biblioteka Publiczna w Sławie wraz z trzema filiami w miejscowościach: Ciosaniec, Krzepielów i Stare Strącze.

Sport

Na terenie gminy Sława zarówno mieszkańcy, jak i turyści mają możliwość korzystania z ogólnodostępnej infrastruktury sportowej składającej się z sal sportowych, boisk piłkarskich, siłowni plenerowych, placów zabaw, a także kortów tenisowych. Wymienione obiekty służą do dbania o sprawność fizyczną zainteresowanych osób.

W mieście znajduje się kompleks sportowo-rekreacyjny „Orlik” z oświetleniem, tor rolkowy z elementami małej architektury i zielenią, miasteczkiem ruchu drogowego, a także Gminne Centrum Sportu – Stadion Miejski. Jest to lekkoatletyczno-piłkarski kompleks sportowy, który właśnie przeszedł odbiór końcowy i niebawem zostanie oddany do użytku. Nowy obiekt posiada bieżnię okrężną 4-torową o długości 400 m oraz bieżnię prostą 6-torową o długości 100 m – obie o nawierzchniach sztucznych. W tym miejscu warto zaznaczyć, iż bieżnia ta posiada certyfikat Polskiego Związku Lekkiej Atletyki. Kategoria VB pozwala na organizację zawodów okręgowych, lokalnych i szkolnych. W przypadku kategorii B, przy określonych warunkach jest także możliwość organizacji Mistrzostwa Polski U16. Wyniki i rekordy lekkoatletyczne uzyskiwane podczas zawodów w Sławie będą uznawane za oficjalne.

W ramach tego projektu powstała także skocznia do skoku wzwyż i w dal, a także rzutnia do pchnięcia kulą. Wewnątrz znalazło się pełnowymiarowe boisko do piłki nożnej (105 metrów długości i 68 metrów szerokości), oświetlenie, monitoring, a także system nawadniania. Od południa na mapie obiektu znajduje się budynek szatniowy, do którego przyległe są trybuny – na nich zostało zamontowanych 314 krzesełek. Wnętrze zaplecza posiada przestronny hol, salę konferencyjną, biuro, cztery szatnie dla zawodników oraz jedną dla sędziów wraz z kompletnymi sanitariatami. Osobne wejście posiadają także toalety dla kibiców.

Gmina posiada również doskonałe warunki dla osób, które lubią sporty wodne, między innymi: windsurfing i żagle. Od 2016 r. funkcjonuje wyciąg do nart wodnych Wake Park Sława. W Sławie co roku organizowane są regaty i zawody żeglarskie w różnych klasach. Jezioro Sławskie jest także znane wśród wędkarzy, którzy kilka razy w roku organizują tu zawody np. Mistrzostwa Polski.

Ochrona środowiska

Bardzo ważnym obszarem stanowiącym o rozwoju gminy Sława jest środowisko. Jego ochrona jest jednym z najważniejszych priorytetów. Poprawa jakości powietrza, wód i systemu gospodarki odpadami to najważniejsze wyzwania, które wpływają nie tylko na rozwój i atrakcyjność gminy, ale także na jakość życia mieszkańców. Nie można zatem mówić o rozwoju gospodarczym gminy bez uwzględnienia aspektu związanego z koniecznością zachowania zasobów i bogactw środowiskowych dla przyszłych pokoleń. Wszystkie inwestycje i wydarzenia w Gminie Sława nie byłyby możliwe bez troski o ekologię, czystość środowiska naturalnego i zachowanie go w jak najlepszym stanie. W tym celu zrealizowanych zostało już wiele projektów i działań, które w znaczący sposób przyczyniły się do rozwoju gminy i podniesienia komfortu życia jej mieszkańców, wypoczywających turystów, a także stworzyły nowe możliwości gospodarcze.
Do działań tych zaliczyć można np. systematyczną termomodernizację obiektów użyteczności publicznej czy dofinansowanie do wymiany źródeł ciepła – Gminny Program Wymiany Pieców. Program ten finansowany wyłącznie z budżetu gminy, ma za zadanie poprawić jakość powietrza i ograniczyć niską emisję.
Innym niezwykle ważnym zadaniem jest rozwój terenów zielonych. Przykładem takiego pozytywnego działania w Sławie jest utworzenie zielonego pasażu w środku miasta, którym stała się przebudowana ulica Odrodzonego Wojska Polskiego. Dzięki temu zadaniu nie tylko powstał bezpieczny ciąg komunikacyjny, ale także oaza zieleni z pergolami porośniętymi pnącą glicynią i takimi roślinami jak ozdobne wiśnie, trawy czy róże. Całość w połączeniu z elementami małej architektury, pobliskim Placem Pamięci Narodowej oraz tężnią solankową tworzy piękną wizytówkę Sławy.
Miejscem charakterystycznym dla Sławy jest także Park Miejski, położony w samym sercu miasta, okalający zatokę miejską. Jest on jednym z większych parków w województwie lubuskim. Powstał z sadu przypałacowego i ogrodu ozdobnego urządzonego przy rezydencji Barwitzów von Fernemont (XVIII w.). Ta część miasta stanowi swoistą mozaikę różnych siedlisk roślin i zwierząt. Jest to największe skupisko bluszczu w zachodniej Polsce. Jednakże obecny urok tego miejsca jest pochodną inwestycji poczynionych tu w ciągu ostatnich kilku lat, kiedy to dzięki pozyskanym środkom zewnętrznym Park przeszedł kompleksową, dwuetapową rewaloryzację. W ramach projektów wykonano wymianę nawierzchni, zadbano o brzeg jeziora, remont mostków, zasadzono wiele nowych drzew i roślin wieloletnich. Zadbano o istniejącą już zieleń, oświetlenie, monitoring oraz elementy małej architektury, a także o funkcję edukacyjną – zamontowano tablice o przyrodzie i historii tego miejsca, tworząc ścieżkę dydaktyczną. Głównym celem projektu był wzrost ochrony różnorodności biologicznej oraz zwiększenie wykorzystania potencjału przyrodniczego Parku Miejskiego w Sławie poprzez zwiększenie ochrony cennych zasobów przyrodniczych.
Należy także w tym miejscu wspomnieć o najważniejszej i największej inwestycji w historii gminy pn. „Uporządkowanie gospodarki wodno-ściekowej na terenie aglomeracji Sława”. Głównym celem tego wartego 138,5 mln zł projektu było dostosowanie stanu gospodarki wodno-ściekowej do obowiązujących przepisów prawa dla obniżenia jego presji na środowisko naturalne, w tym na odpowiedni stan wód, zdrowie ludzi i zwierząt oraz powstrzymanie zmian klimatu. W ramach tego przedsięwzięcia zbudowane zostały kolejne kilometry sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, powstały stacje uzdatniania wody, nowoczesne oczyszczalnie ścieków sanitarnych, odnowione zostały drogi, a także zamontowane panele fotowoltaiczne, umożliwiające pozyskanie i przetworzenie odnawialnych źródeł energii słonecznej, która wykorzystywana jest do funkcjonowania powstałej infrastruktury.
Te oraz wiele innych działań poczynionych w ostatnich latach w ramach szeroko rozumianej ochrony środowiska w Gminie Sława sprawiają, iż miejsce to jest atrakcyjne dla mieszkańców, licznie odwiedzających nas turystów, ale również inwestorów, którzy dostrzegają ogromy potencjał Sławy i okolic.